Bebek hareketlerinin azalması

Bebek hareketlerinin azalması

Bebek Hareketlerinin Azalmasının Nedenleri Nelerdir?

Koordineli bebek hareketleri gebeliğin 7. haftasında başlamasına rağ­men anneler tarafından çoğunlukla 20-22. gebelik haftasına kadar anlaşılamamaktadır. Bebekte doğuma doğru uyku periyotları ortaya çıkar ve bebek hareketleri periyodlar halinde gerçekleşir. Bebek hareketleri, kalp hızı ve kas tonusu, oksijensiz kalmaya duyarlı ol­duğu için hasta bebek hareketlerinin azaldığını belirttiğinde bebeğin eşiyle anne arasında dolaşım yetersizliği olasılığı veya bebek kayıp endişesi nedeni ile en kısa za­manda değerlendirilmelidir.

Her muayenede rutin olarak hastalara bebek hareketleri so­rulmalıdır. Hastaların yaklaşık %7'si gebelikleri sırasında bebek hareketle­rinin azaldığını belirtirler. Bebek hareketlerinin azalmasının nedenleri bebeğin eşiyle anne arasında dolaşım yetersizliği, amnion sıvı hacminin azalması ve uyku/ uyanıklık paternindeki değişiklikleri kapsamaktadır. Eşin ayrılması ve kordon problemleri gibi olaylar ani olarak ortaya çıkar ve ön­ceden saptanamayabilir. Bu nedenle bu durumlarda bebek hareketlerin azaldığı fark edilinceye kadar çoğu kez bebek kaybı gerçekleşmiş olur.

Azalmış Bebek Hareketlerini Değerlendirmede Kullanılan Testler Nelerdir?

Bebek Tekme Sayısı

Anne tarafından bebek hareketlerinin algılanması ultrasonografi yoluyla güvenilir bir şekilde doğrulanmaktadır. Bu nedenle bazı yazarlar tekme sayısının doğum öncesi takip araştırmalarının bir ölçütü olduğunu savunmuşlar­dır. En sık kullanılan test hafif bir yemek sonrası sol yan pozisyonda ya­tan hastada 30-60 dakikalık sürede algılanan bebek hareket sayısının kaydedilmesidir. Klinik çalışmalarda optimal sayı henüz belirlenme­mişse de klinisyenlerin çoğu 2 saatlik bir sürede 10 bebek hareketini tat­min edici bir değerlendirme olarak kabul etmektedir.

Kontraksiyon (Kasılma) Stres Testi

Kontraksiyon stres testinin ana fikri; bebeğin eşiyle anne arasında dolaşım yetersizliği duru­munda, rahmin kasılmayla oluşan dolaşımın azalmasının geçi­ci oksijensizliğe ve bebek kalp hızında düşmeye yol açmasıdır. Aynı şe­kilde kasılmalar göbek kordonuna bası oluşturarak ve böylece değişken atım hızı azalmalarına neden olarak su azalmasının anlaşılması­na da yardımcı olabilir. Bu test, sırtüstü yan pozisyonda yatan hastada tokodinamometre ve bebek kalp hızının devamlı monitörizasyonu ile yapılır. 10 dakikalık sü­re içinde en az 40 saniye süren 3 rahim kasılması sağlanmalıdır. Spontan kasılma yok ise kasılmalar ya meme başı uyarısı ile ya da ağrı serumuyla başlatılabilir. Kontraksiyon stres testi, erken doğum eylemi bulunan veya erken doğum, zarların erken yırtılması riski yüksek olan, rahime daha önce cer­rahi öyküsü (sezaryen dahil) ve eşin önde gelmesi durumu olan hastalar­da görece yapılmamalıdır.

Nonstres Test (NST)

NST'nin varsayımı, streste olmayan bebeklerde akselerasyonun ve atımdan atıma değişkenliğin bulunması­dır. Sol yan pozisyonda yatan gebede bebek kalp hızını monitörize ederek yapılır. Sonuçlar reaktif veya nonreaktif olarak rapor edilir. Nonreaktif bir NST'nin en sık ne­deni bebeğin uyku periyodunda olmasıdır. Bu durumda test uzatılabilir veya sesli uyarı uygulanabilir. Normal bebeklerin % 50'sinde 24-28. gebelik haftasında nonreaktif NST olabileceğinin bilinmesi de önemlidir (28-32. gebelik haftasında %15). Nonreaktif bir NST monitörizasyonun uzatılması, sesli uyarı ve biofizik profil testleri ile değerlendirilir veya günü gelmiş veya geçmiş gebelik durumunda doğum kararı alı­nır.

Biofizik Profil (BFP)

 BFP 30 saniye süre ile bebek solunumu, bebek kol-bacak veya gövdenin hareketlerini, 3 kez belirgin vücut hareketini ve amnion sıvı volümünün incelenmesini gerektirir. Değerlendirmesi 30 da­kika süren BFP'in son komponenti NST'dir. Her komponente 0 veya 2 puan verilir. Skorun 8 veya 10 olması normal, 6 olması şüpheli, 4 veya daha düşük skor olması ise anormal olarak kabul edilir. Su azalması bulunması du­rumunda skora bakılmaksızın ileri değerlendirme gereklidir.

 Modifiye BFP

Bebeğin eşiyle anne arasında dolaşım yetersizliği, idrar yapımında azalma­ya ve böylece beraberinde amnion sıvı hacminde azalmaya neden ol­ması tahmininden hareketle geliştirilmiştir. NST ve amnion sıvı indek­si (ASİ)'nin ölçümünden oluşur. Amnion sıvı indeksi; 4 karın kadranında, en derin dikey düzlemde amniotik sıvı ceplerinin toplamı ile ölçülür. ASİ'nin 5'ten fazla olması ve reaktif bir NST, normal bir modifiye BFP olarak kabul edilir. Anormal modifiye BFP'de ya ASİ 5'in altındadır ya da nonreaktif bir NST bulunur.

Bu Testlerden Herhangibiri Sonuçlarda Bir Farklılığa Neden Olur mu?

Literatürde doğum öncesi testlerin yararı konusunda farklı veriler bulun­maktadır. Aslında, büyük bir çalışmada doğum öncesi testlerin etkisiz veya zararlı olabileceği bile öne sürülmüştür (yanlış pozitif sonuç veren testler nedeni ile doğum öncesi müdahalelerin artmasına bağlı olduğu ka­bul edilmektedir). Mutlak sayı bakımından düşük bir oranda olmasına rağmen, bebek kayıp olasılığı hasta ve doktor açısından büyük bir stres nedenidir. Bu nedenle doğum öncesi testler çoğu kez hasta ve doktoru ra­hatlatmak için yapılmaktadır.

Testlerden Biri Normal İse Hastalara Neler Söylenmelidir?

Büyük bir seride normal bir doğum öncesi testi takip eden bir hafta içeri­sinde ölü doğum hızı NST için 1.9/1000, kontraksiyon stres testi için 0.3/1000, BFP ve modifiye BFP için 0.8/1000 olarak bulunmuştur. Bebek veya annenin durumlarındaki de­ğişiklikler yeniden değerlendirmeyi gerektirebilir. Ayrıca bu testler göbek kordonu basısı ve eşin erken ayrılması gibi akut olayları öngörememektedir.

Anormal Bir Test Sonucunda Ne Yapılmalı ve Ne Sıklıkla Bu Testler Uygulanmalıdır?

Sadece bebek hareketlerinin azaldığı durumlar, doğrulayıcı testlerle araştırıl­mayı gerektirebilir. Bununla birlikte, klinik değerlendirme ve hastanın durumundaki herhangi bir değişiklik ek testlerin yapılmasına neden olabilir. Açıkçası son testten sonra geçen süreye bakılmaksızın bebek ha­reketlerinde ani bir azalma varsa hasta mutlaka değerlendirilmelidir. Riskli durumlarda bebek hareketleri normal bile ol­sa doğum öncesi testler haftalık veya haftada 2 kez yapılmalıdır.

 

 KAYNAKLAR

  1. American College of Obstetrics and Gynecologists. Antepartum bebek sur­veillance. Practice Bulletin No. 9, October 1999.
  2. Cunningham FG, Grant NF, Leveno KJ, et al. Antepartum assessment. In Cunningham FG, Grant NF, et al (Eds). Williams Obstetrics, Twenty- first Edition. New York: McGraw-Hill, 2001:1095-1110.